Tagi

roślina uprawna

wtorek, 05 marca 2013

Roślinę tę często myli się z endywią letnią. Jej liście są sztywne, mięsiste, dosyć grube, lekko pomarszczone, u góry zaokrąglone, ku nasadzie zwężające sie, o barwie ciemnozielonej lub jaśniejszej. Sałata rzymska tworzy duże główki. Swoisty smak tej rośliny spowodował jej powodzenie w gospodarstwie domowym. Przyrządza się z niej sałatki i surówki. Cenna jest ze względu na zawartość witamin (A, B1, B2, C) i soli mineralnych. Najczęściej spotykane odmiany to: ''Kosselska'', ''Paryska Żółta'', ''Trianońska'' i ''Krwistoczerwona Zimowa''. Podobna jest do uprawy sałaty głowiastej. Okres siewu do zbioru wynosi 10-14 tygodni. Korzystniejsza jest uprawa w okresie wiosny i jesieni, gdyż wtedy nie tworzą się pędy nasienne. Nasiona wysiewa się do skrzyneczki lub w inspekcie. Gdy wykiełkują rośliny o 3-4 listkach, przenosi sie na zagony. Ponieważ sałata rzymska tworzy zbite główki, wewnętrzne liście są kruche, soczyste i smaczne.

sałata rzymska

poniedziałek, 25 lutego 2013

Brokuł na szczycie jadalnej mięsistej łodygi wykształca ciemnozieloną lub  fioletową różę (podobnie jak kalafior. Brokuły maja mniejsze wymagania glebowe niż kalafiory, ale nie udają sie na glebach zakwaszonych. Podobnie jak wszystkie kapustne ma  wysokie wymagania pokarmowe i wodne. Najlepiej uprawiać je w drugim roku po oborniku. Brokuły mają krótki okres wegetacji, dlatego mogą być uprawiane jako przedplon lub jako poplon.
Warzywo to ma specyficzne wymagania w stosunku do temperatury, dlatego najlepiej uprawiać je w dwóch okresach. Dobre jakościowo róże uzyskujemy z brokułów wysiewanych po 2-3 nasiona do jednej doniczki między 10-15 marca. Po wschodach w doniczkach pozostawiamy najsilniejsza roślinkę. Rozsada nadaje sie do wysadzania po 40-45 dniach.
Natomiast najlepsze róże uzyskujemy jesienią. W tym przypadku nasiona wysiewamy między 5-10 czerwca na rozsadnik. Po wschodach usuwamy część roślinek, gdyż brokuły nie lubią zagęszczenia. Gdy rozsada wykształci 4-6 par liści wysadzamy ją na miejsce stałe. Przypada to zazwyczaj między 5-10 lipca.
W uprawie mamy dwie polskie odmiany - Piast i Sebastian.
Pierwsza to odmiana późna. Wykształca rośliny obficie ulistnione i wymaga sadzenia w rozstawie 40-50x50 cm. Róże osiadają średnice 10-15 cm.
Sebastian jest odmianą średnio wczesną. Wykształca niskie średnio ulistnione rośliny. Można je sadzić w rozstawie 30x30 cm. Róże osiągają średnicę 10-19 cm.
Róże ścinamy, gdy jeszcze są zwarte czyli złożone z nierozwiniętych, ale w pełni wykształconych pąków kwiatowych. Ścina się je łącznie z mięsistą łodygą o długości 8-10 cm. Brokuły siane wiosną zbiera sie w połowie czerwca. Natomiast siane w czerwcu zbieramy w sierpniu i wrześniu.
Zawierają więcej białka, tłuszczu, witamin i soli mineralnych, niż kalafior.

brokuł

 

poniedziałek, 18 lutego 2013

Kalafiory lubią gleby średnio zwięzłe przewiewne i będące w wysokiej kulturze o pH do 7. Natomiast nie udają się na glebach gliniasto-ilastych i piaszczystych. Jesienią zagonek przeznaczony pod kalafior powinien być obficie nawieziony obornikiem lub kompostem.
Na nawozach mineralnych rośliny tej nie powinno się uprawiać z uwagi na niebezpieczeństwo przenawożenia.
Wczesne kalafiory mogą być uprawiane po wszystkich roślinach. Jedynie po roślinach kapustnych nie wcześniej niż 6-8 lat. Natomiast w uprawie jesiennej uprawiamy je po grochu na zielono, wczesnych ziemniakach, sałacie i szpinaku.
Wczesne kalafiory mogą być uprawiane tylko z rozsady. Najlepiej wysadzić rozsadę z doniczką ziemną. Będącą w doniczce rozsada powinna mieć 5-7 liści, a luzem (bez doniczki) 4-5.
Kalafiory wczesne sadzimy w kwietniu w rozstawie 50x50 cm, a późne na przełomie czerwca i lipca w rozstawie 50x60 cm.
Jeśli dysponujemy starsza rozsada to najstarsze liście powinniśmy obciąć. Sadzimy tylko rozsadę zahartowaną .
W chłodne wiosny nie trzeba sie spieszyć z sadzeniem kalafiorów gdyż w glebie zimnej źle  ukorzeniają się. Natomiast pod wpływem zimna mogą ulec jarowizacji i wytworzyć małe guzowate róże.(Takie same powstają gdy nie są hartowane.
W okresie wegetacji kalafiory mają duże wymagania wodne.Niedobór wilgoci objawia się woskowatym nalotem oraz metaliczną barwą liści. Systematyczne podlewanie roślin zapobiega przerastaniu róż liśćmi.
Rośliny które wytworzyły małe zawiązki róż nie powinny być podlewane ''z góry''. Powoduje to bowiem żółknięcie róż. , a także sprzyja rozprzestrzenianiu się chorób bakteryjno-grzybowych.
Ważną czynnością jest kopczykowanie pod rozetą liściową - umożliwia to lepsze ukorzenianie się roślin.

kalafior

 

wtorek, 15 stycznia 2013

Wyka to roślina z rodziny motylkowatych. Występuje w ok. 200 gatunkach, z których uprawia się tylko 12. Rośnie w klimacie umiarkowanym na półkuli północnej. Osiągają wysokość ok. 2 metrów, ale zwykle wyglądają na niższe, ponieważ często pochylają się i kładą na innych roślinach. Mają bardzo barwne kwiaty, które u różnych gatunków mogą być: purpurowe, białe, niebieskie, jaskrawo fioletowe, różowe i żółte. Są bardzo dobrą pasza dla zwierząt, bo zawierają nawet 25 procent proteiny - dobrze przyswajalnego prostego białka.

wyka ptasia

Kiełki wyki kosmatej jest nieprawdopodobnie wrażliwy na światło. W ciemności i krystalicznie czystym powietrzu potrafi zlokalizować źródło światła odpowiadające 25-watowej żarówce. A 100-watówkę ''dostrzega'' nawet z 70 km.

Prawie wszystkie gatunki wyki mają pierzaste liście przypominające dwustronny grzebyczek (tylko u nielicznych grzebyczek jest jednostronny). Wykę można poznać także po zakręconych na końcu wąsach wyrastających z łodyg i liści. Służą czepianiu się innych roślin i podłoża. Dzięki temu dobrze czują się w gęstwinie obcych roślin.

wyka

Rosną nawet tam, gdzie nie wyrasta nic innego: na glebach piaszczystych, ubogich w azot. Jako roślina motylkowa wyka ma umiejętności wytwarzania specjalnych brodawek. Dzięki nim, podobnie jak fasola czy łubin korzysta z azotu atmosferycznego, głównego składnika powietrza. Ale wyka odżywia się gazowym azotem za pośrednictwem bakterii. Bezpośrednio pobierać go z powietrza nie potrafi żadna roślina.

Niewiele osób wie, że wyką jest bób (wyka bób). Bób pochodzi znad Morza Śródziemnego. Uprawiany był w starożytnym Egipcie, gdzie pełnił rolę rośliny rytualnej. Był tam ''pokarmem umarłych'' i dlatego nie mogli go jeść kapłani. Już przed trzema tysiącami lat uprawiano go w Chinach. Jego nasiona i strąki znaleziono także w pozostałościach Troi. Bób występuje w kilkunastu odmianach ''Bobik'' o drobnych brunatnych lub czerwonych strączkach i ziarnach jest świetną paszą dla zwierząt.

wyka  bób

W Polsce uprawia się czasem te gatunki wyki, które na dziko są chwastami. Tak jest z wyką siewną, która szybko dziczeje, zamieniając się w chwast. I brudnożółta, o brudno żółtych lub brudno fioletowych kwiatach która jest chwastem bardzo uciążliwym, utrudniającym, a czasem uniemożliwiającym zbiór zboża (ze względu na zanieczyszczenie go twardymi nasionami). Czasem sieje sie ją specjalnie na paszę.

wyka siewna

Podobno jest bardzo popularnym chwastem - wyka kosmata, której łodygę i liście pokrywają miękkie włoski. Takie owłosienie jest spotykane u wyk. Bardziej kosmata od wyki kosmatej jest wyka panońska, tworząca miękkie chaszcze nad Morzem Śródziemnym, w Polsce spotykana dość rzadko. Owłosione bywają nawet strąki. , które zwykle są ciemno-brunatne lub czarne.

wyka kosmata

Wykę można spotkać również w lasach, zwłaszcza suchych. Tam wyrasta wyka wąskolistna o kwiatach w kolorze różowolila. Podejrzewa sie że przywędrowała do Polski razem z pierwotnymi zbożami i pozostała.

poniedziałek, 12 listopada 2012

Palmy kokosowe potrafią podróżować i to bez pomocy człowieka. Ich owoce, zwane orzechami choć nie mają z nimi nic wspólnego, zachowują się jak boje - nie toną. Gdy kokos pokona morza i wydostanie się na plażę, jego zarodek wydostaje się przez jeden z trzech otworów, które skorupa ma w miejscu dawnego połączenia z pniem i kiełkuje.
 Palmy kokosowe rosną jedynie w pobliżu morza, tam gdzie występują duże opady, a w podłożu krążą wody gruntowe. Dorasta do wysokości 30 metrów, ma średnio 30 wielkich liści. Jest to roślina jednopienna: na drzewie kokosowym wyrastają kwiaty męskie i żeńskie.
Mniej więcej co miesiąc wyrasta na palmie jeden kwiatostan, który dojrzewa w rok po zapyleniu przez owady. Dzięki temu kokos owocuje przez cały rok. Z jednego kwiatostanu może być kilkanaście orzechów. Orzech potrafi ważyć 8 kg, a nawet więcej.
Kokos ma różne zastosowania. Zacznijmy od owocu. Zewnętrzna warstwa wodoodpornych włókien zwanych koirą służy do wyrobu odpornych na ścieranie mat i wycieraczek.
Skorupa orzecha po spaleniu daje bardzo cenny węgiel aktywowany (radioaktywny).
Najsmaczniejsze jest niedojrzałe, jeszcze nie stwardniałe, galaretowate jądro orzecha. Sok kokosowy, mimo że słodki świetnie gasi pragnienie.
Jednak najcenniejsze jest stwardniałe jądro zwane koprą, z którego po wysuszeniu robi się wiórki  i płatki kokosowe. A także najlepszy na świecie tłuszcz - wyjątkowo trwały, który latami nie jełczeje. Wykorzystywany jest również w przemyśle farmaceutycznym i kosmetycznym (nie uczula skóry). Wyrabia się z niego najdelikatniejsze mydła.
Z owoców kokosa uzyskuje sie białe mleko kokosowe. Nie jest ono jednak płynną zawartością orzecha - powstaje przez zmiksowanie mączki i soku kokosowego.  Z naciętych kwiatostanów kokosa zbiera się sok palmowy, zawierający dużo białka, cukru i witaminy C. Z niego otrzymuje się  toody  - lekko alkoholowy napój orzeźwiający, a po jego destylacji arak.
Bardzo młode liście palmy kokosowej są jadalne (tzw kapusta palmowa), a dojrzałe służą do pokrycia dachów. Drewno kokosa jest wytrzymałe i bardzo odporne na gnicie. Służy między innymi do budowy masztów.
Nic wiec dziwnego że w martwym dziś języku sanskryckim, w którym napisano większości tekstów starohinduskich, nazwa palmy kokosowej oznacza ''wszystko co potrzebujesz do życia''.

kokos

 

niedziela, 07 października 2012

Pietruszkę naciową można uprawiać w doniczce na oknie, znakomicie udaje się w ogródkach i na działkach w całej Polsce, gdyż jest odporna na mrozy (zimuje w gruncie). Nie wymaga specjalnych zabiegów pielegnacyjnych poza systematycznym nawożeniem i odchwaszczeniem. Należy ją wysiewać wczesną wiosną, w marcu, w rzędy odległe od siebie o 30-40 cm. Po wzejściu roślin trzeba je przerywać, zostawiając rośliny w rzędzie 10-12 cm. Pietruszka naciowa dobrze znosi przesadzanie, można więc ją przenosić z miejsca wysiewu nasion na inne stanowisko. Liście można zbierać przez cały rok. Pietruszkę naciową ścina się kilkakrotnie w ciągu sezonu wegetacyjnego w razie potrzeby. Do pędzenia przenosi się korzenie pozbawione liści we wrześniu do inspektu. Od grudnia do marca można z 1 m 2  zebrać 2-2,5 kg liści. Najbardziej wartościowe odmiany to: Naciowa Paprociolistna, Non plus ultra, Perfection i Paramount. Pietruszka naciowa jest rośliną dwuletnią, ale często rośnie na jednym stanowisku znaczniej dłużej. Ma dużo zielonych, aromatycznych liści i rozgałęziony, zdrewniały korzeń. Blaszki liściowe pietruszki naciowej są trójdzielne, kędzierzawe, gładkie lub ząbkowane - w zależności od odmiany. Liście zawierają bardzo duże ilości witaminy C, B 1, B 2 ,karotenu (prowitamina A) oraz soli mineralnych, głównie wapnia i żelaza.

pietruszka naciowa

 

 

wtorek, 02 października 2012

Jest to roślina dwuletnia, którą możemy uprawiać na każdej glebie. Zimą stare korzenie warto umieścić w doniczce z ziemią. W ten sposób zapewniamy sobie wartościową przyprawę w okresie braku witamin. Natkę pietruszki można ususzyć lub utrwalić w soli;ubitą warstwami w słoiku przechowywujemy do nowych zbiorów.
  Powszechnie, choć w niewielkich ilościach spożywana pietruszka zasługuje na szczególną uwagę. Korzenie jej mają działanie moczopędne, sok z korzeni usuwa szybko ból oraz opuchlinę wywołaną użądleniem  pszczoły, osy lub komara. W natce pietruszki jest znaczna ilość witamin:100 g ziela zawiera aż 200 mg witaminy C, spora witaminy A, E i nieco mniej B, D i K , a także ponad 10 mg żelaza, dużo wapnia, potasu, fosforu i magnezu.
  Działkowcy winni zainteresować się pietruszką naciową, która uprawia się podobnie jak odmiany korzeniowe. Liście pietruszki naciowej, obok wszystkich wartości smakowych oraz zawartości witamin i soli mineralnych są piękną dekoracją kanapek, sałatek i innych potraw.

pietruszka

piątek, 21 września 2012

Czarnuszka jest to chwast zbożowy, rosnący pospolicie w Europie południowej i Azji zachodniej. W krajach śródziemnomorskich czarnuszkę uprawia się powszechnie i stosuje często w gospodarstwie domowym jako pachnącą przyprawę do pieczywa. Podnosi ona nie tylko wartości smakowe chleba i bułek lecz także pobudza trawienie i odkaża jamę ustną. W Polsce jest również uprawiana ale czasem spotykamy dziką oraz ozdobną. 

Czarnuszka wyrasta do 40 cm wysokości. Liście ma przypominające koper lub rumianek lekarski. Kwiaty białe, różowe, niebieskie i liliowe, dość duże, są bardzo dekoracyjne, zwłaszcza u odmian ozdobnych. Owoce czarnuszki to zrośnięte ze sobą mieszki w liczbie od 5 do 10. Nasiona czarne podłużne, zawierają od 0,5 do 1,5% olejku eterycznego o aromatycznym zapachu i ostrym smaku.

nasiona czarnuszki 

Czarnuszkę wysiewa sie w kwietniu, na rabatach, a nasiona zbiera się w sierpniu do połowy września.wrześniu, wykrusza sie z mieszków i przechowuje w szczelnie zamkniętych słoikach. Wysiewa sie je bezpośrednio do gruntu w rzędy co 40 cm., na głębokość 0,5 cm. Na metr kwadratowy potrzeba 1,5 g nasion. Nasiona wschodzą po tygodniu. Trzeba je starannie odchwaszczać. Przed kwitnieniem roślinki trzeba obredlić.

Rośliny ścinamy nożem, sierpem lub sekatorem, gdy większość mieszków zaczyna brunatnieć, a łodygi żółkną. Ścinamy je rano lub w dni pochmurne, wiążemy po kilka sztuk i dosuszamy na strychu.

czarnuszka

środa, 19 września 2012

Warzywo to pochodzi od cykorii rosnącej na przydrożach w całej prawie Europie, rośliny o niebieskich kwiatach i drobnych liściach. Uprawa cykorii sałatowej jest rozpowszechniona w krajach Europy zachodniej. Jest smaczna i zdrową rośliną. Zawiera niewielkie ilości witamin, natomiast nieco więcej soli mineralnych i białek. Powszechnie uprawiana jest odmiana ,, Witloof'', bardzo pienna, dająca zwarte, pękate glówki. Cykoria wymaga gleby piaszczysto-gliniastej, nawiezionej, głęboko uprawionej, umiarkowanie nawodnionej. Nasiona wysiewa sie w końcu maja do połowy czerwca, bezpośrednio na zagonach, a po wschodach rośliny przerzedza się, pozostawiając je w odstępach 6-10 cm.Później rośliny na bieżąco pielimy i usuwamy pędy nasienne. W końcu października lub nawet później wykopuje się cykorie, przycina liście i przygotowuje do pędzenia w ciepłych i wilgotnych pomieszczeniach. W takich warunkach tworzą się główki o wartości użytkowej.

cykoria

czwartek, 13 września 2012

Cykoria pochodzi z Egiptu. Jest bogata w związki mineralne i niewielką ilość witamin z grupy B.

Uprawia się ją na glebach nawiezionych obornikiem w drugim roku po zasileniu, lub kompostem. Nasiona wysiewa się na zagonach w maju, w rzędy oddalone od siebie o 25 cm. W październiku należy cykorię wykopać, obciąć liście, na wysokość 5 cm, ponad korzeniem i przechować w piwnicy, w chłodnym miejscu, najlepiej w piasku. Cykorię można też hodować w piwnicy lub innym pomieszczeniu, w którym temperatura wynosi 10-15ºC. Korzenie umieszcza sie w warstwie wilgotnej ziemi tak, aby nie stykały się ze sobą, podlewa obficie wodą i zasypuje warstwą pulchnej ziemi na wysokość 20 cm. Powierzchniową warstwę ziemi można zmieszać z piaskiem, Po 4 tygodniach cykoria zaczyna tworzyć liście, które pozbawione chlorofilu, są białe, stulone. Należy wtedy odkryć rośliny i wykorzystać do spożycia. Z 10 kg korzeni otrzymuje się 6 kg główek.

 
1 , 2